Szymonoza

Szymonoza
Klasyfikacja i zasoby zewnętrzne
ICD-10	F63.81 (Inne określone zaburzenia nawyków i popędów)
ICD-11	6C7Y (Inne określone zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne lub pokrewne)
Specjalność	Psychiatria, Psychologia kliniczna, Socjologia relacji
Objawy	Estetyzacja obiektu, rytualizacja spotkań ("Inwestycja"), depersonalizacja do formy symbolu
Czynniki ryzyka	Unikający styl przywiązania, wysoka pozycja zawodowa, potrzeba kontrolowanej intymności

Szymonoza (łac. Szymonosis idolator, ang. Simonic Fixation Syndrome) – specyficzny zespół behawioralno-afektywny z pogranicza zaburzeń nawyków i popędów oraz zjawisk paraspołecznych, charakteryzujący się intensywną, zrytualizowaną idealizacją usługodawcy (najczęściej trenera personalnego), przy jednoczesnym zachowaniu dystansu emocjonalnego i transakcyjnego charakteru relacji^[1].

W klasyfikacji medycznej zjawisko to jest rozpatrywane jako podtyp złożonej limerencji transakcyjnej.

Etiologia i patogeneza[edytuj | edytuj kod]

Zjawisko zostało po raz pierwszy wyodrębnione w ramach analizy dynamiki małych grup społecznych (tzw. klastra "AI Devs") na przykładzie pacjentki zero (Marta M.). Podłożem Szymonozy jest mechanizm obronny polegający na bezpiecznej alokacji uczuć. Podmiot (osoba dotknięta syndromem) wybiera obiekt (Szymona), który jest:

1. Fizycznie atrakcyjny (spełnia kryteria estetyczne, tzw. "słodziak", "krasz").
2. Dostępny transakcyjnie (możliwość "wykupienia" czasu i uwagi, np. 100 PLN/h).
3. Niedostępny emocjonalnie/życiowo (różnica wieku, relacja klient-usługodawca, bariera profesjonalna).

Taka konfiguracja pozwala podmiotowi na realizację potrzeb romantycznych i estetycznych bez ryzyka odrzucenia, typowego dla relacji symetrycznych.

Obraz kliniczny[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z propozycją kryteriów diagnostycznych (opartych na analizie korpusu AI Devs Chat Logs 2024), Szymonoza manifestuje się poprzez triadę objawów:

Komercjalizacja intymności (Inwestycja)[edytuj | edytuj kod]

Podmiot traktuje wydatki na obiekt nie jako koszt, lecz jako "najlepszą inwestycję"^[1]. Relacja jest ściśle skodyfikowana finansowo ("Szymona kupić nie można, ale usługę tak"), co paradoksalnie zwiększa poczucie wartości obiektu w oczach podmiotu. Obiekt staje się dobrem luksusowym, "bezcennym", mimo ustalonej stawki godzinowej.

Depersonalizacja ikonograficzna (Efekt Kartonowego Szymona)[edytuj | edytuj kod]

Obiekt ulega odrealnieniu. W dyskursie grupy wsparcia (patrz: sekcja Dynamika grupowa) obiekt funkcjonuje jako byt abstrakcyjny – "Kartonowy Szymon", "Szymon Obiekt Westchnień". Fizyczna obecność obiektu jest wymagana jedynie do podtrzymania fantazji, natomiast jego realne cechy osobowościowe (poza "profesjonalizmem" i "słodkością") są pomijane lub wypierane.

Dysocjacja afektywna[edytuj | edytuj kod]

Podmiot deklaruje silne zaangażowanie emocjonalne ("mój idol", "obiekt westchnień"), jednocześnie utrzymując pełną kontrolę poznawczą i świadomość nieosiągalności obiektu. Występuje zjawisko "bezpiecznego westchnienia" – emocje są wentylowane w środowisku kontrolowanym (sala treningowa, czat grupowy), nie zagrażając stabilności życiowej podmiotu^[3].

Kryteria diagnostyczne (F63.81)[edytuj | edytuj kod]

Aby zdiagnozować Szymonozę, muszą zostać spełnione następujące kryteria:

• A. Utrzymująca się przez co najmniej 3 miesiące fiksacja na usługodawcy (trener, fizjoterapeuta).
• B. Relacja ma charakter wyłączny w sferze fantazji, ale transakcyjny w sferze realnej.
• C. Występowanie tzw. racjonalizacji merkantylnej (np. tłumaczenie spotkań dbałością o zdrowie/formę, podczas gdy głównym motywatorem jest gratyfikacja estetyczna).
• D. Obecność grupy referencyjnej (tzw. "Wingmanów Narracyjnych"), która waliduje i wzmacnia fiksację poprzez memizację obiektu.

Dynamika grupowa (Współuzależnienie narracyjne)[edytuj | edytuj kod]

Istotnym elementem Szymonozy jest udział osób trzecich (w omawianym przypadku: Krzysztof K., Bartłomiej S.). Otoczenie podmiotu nie dąży do konfrontacji z nierealnością relacji, lecz aktywnie ją współtworzy. Grupa pełni funkcję "rezonatora afektywnego", dostarczając paliwa do idealizacji obiektu poprzez:

• Tworzenie mitologii obiektu ("Szymon jest bezcenny")^[2].
• Zachęcanie do eskalacji transakcyjnej ("Szymona sobie kup").
• Używanie obiektu jako bezpiecznego tematu zastępczego dla realnych problemów relacyjnych członków grupy.

Różnicowanie[edytuj | edytuj kod]

Należy odróżnić Szymonozę od:

• Erotomanii (Zespół Clérambaulta): W Szymonozie podmiot wie, że obiekt nie odwzajemnia uczuć w sposób romantyczny, i akceptuje to (brak urojeń).
• Stalkingu: Podmiot szanuje granice profesjonalne i ogranicza kontakt do opłaconych slotów czasowych.
• Zwykłego zauroczenia: Szymonoza cechuje się wyższym stopniem rytualizacji i elementem "posiadania" obiektu poprzez transakcję.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

• Limerencja transakcyjna
• Relacja paraspołeczna
• Unikający styl przywiązania
• Sugar dating (jako antyteza – w Szymonozie płatność dotyczy usługi profesjonalnej).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]